تحلیل سناریومحور نوسانات قیمت سهام در بورس تهران با استفاده از رویکرد پویایی‌شناسی سیستم‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی (آمیخته )

نویسندگان

1 گروه مدیریت صنعتی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران

2 گروه مدیریت صنعتی، داﻧﺸﮕﺎه وﻟﻰ ﻋﺼﺮ (ﻋﺞ)، رﻓﺴﻨﺠﺎن، ایران

3 گروه ریاضی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران

چکیده
این پژوهش با هدف تحلیل سناریومحور نوسانات قیمت سهام در بورس تهران با استفاده از رویکرد پویایی‌شناسی سیستم‌ها انجام شده است. بدین منظور بررسی شرایط تحمیلی مختلف اقتصادی از جمله نوسانات قیمت جهانی نفت، شوک‌های ارزی، تغییرات نرخ بهره و تورم بر رفتار قیمت بازار سهام در صنایع استراتژیک (نفت، فرآورده‌های نفتی و صنایع شیمیایی) در بورس اوراق بهادار تهران انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای، از حیث ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی از نظر شیوه اجرا، آمیخته (کیفی-کمی) و رویکرد اصلی آن بر پایه مدل‌سازی پویای سیستم‌ها و شبیه سازی استوار است. در این پژوهش با استفاده از مدل پویای سیستم‌ها و گردآوری داده‌های زمانی قیمت بازار بورس و متغیرهای اقتصادی، در این مطالعه سناریوهای مختلفی از جمله تغییرات نرخ ارز، نوسانات قیمت جهانی نفت و تغییرات در نرخ تورم و نقدینگی مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌های حاصل از تحلیل حساسیت نشان می‌دهد که متغیرهای صادرات غیرنفتی، سرمایه‌گذاری خارجی، قیمت جهانی نفت، نرخ ارز و صادرات نفتی به ترتیب دارای بیشترین وزن تأثیرگذاری بر نوسانات قیمت سهام در صنایع مورد مطالعه هستند. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که بازار سرمایه ایران در صنایع مذکور، سیستمی پویا و واکنش‌پذیر است که پایداری آن به‌شدت به برهم‌کنش‌های متغیرهای محیطی وابسته است. نتایج این تحقیق می‌تواند راهنمای تصمیم‌گیری برای درک بهتر ریسک‌های بازار، ابزار مدیریتی مؤثری را جهت سیاست‌گذاری‌های کلان اقتصادی و کاهش اثرات نامطلوب شوک‌های برون‌زا ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Scenario-Based Analysis of Stock Price Volatility in the Tehran Stock Exchange Using a System Dynamics Approach

نویسندگان English

Ardavan Akheshmeh 1
Naser Shahsavari pour 2
Hamid Reza Mollaei 1
Vahid Momenaei Kermani 3
1 Department of Industrial Management, Ke.C., Islamic Azad University, Kerman, Iran
2 Department of Industrial Management, Vali-e-Asr University of Rafsanjan, Rafsanjan, Iran
3 Department of Mathematics, Ke.C., Islamic Azad University, Kerman, Iran
چکیده English

This study aims to conduct a scenario-based analysis of stock price volatility in the Tehran Stock Exchange using a system dynamics approach. To this end, the effects of various exogenous economic conditions, including fluctuations in global oil prices, exchange-rate shocks, changes in interest rates, and inflation, on stock market price behavior in strategic industries—namely oil, petroleum products, and chemical industries—listed on the Tehran Stock Exchange were examined.

In terms of purpose, the study is applied-developmental; in terms of nature and methodology, it is descriptive-analytical; and in terms of implementation, it adopts a mixed-methods (qualitative–quantitative) design. Its primary approach is based on system dynamics modeling and simulation. Using a system dynamics model and time-series data on stock market prices and economic variables, various scenarios—including changes in exchange rates, fluctuations in global oil prices, and changes in inflation and liquidity rates—were analyzed.

The findings from the sensitivity analysis indicate that non-oil exports, foreign investment, global oil prices, exchange rates, and oil exports, respectively, exert the greatest influence on stock price volatility in the industries under study. The results demonstrate that Iran’s capital market in these industries constitutes a dynamic and responsive system, the stability of which is highly dependent on interactions among environmental variables. The findings can guide decision-making by facilitating a better understanding of market risks and providing an effective managerial tool for macroeconomic policymaking and mitigating the adverse effects of external shocks.

کلیدواژه‌ها English

Macroeconomic Policymaking
System Dynamics
Capital Market Risk
Stock Prices

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 30 آذر 1405

  • تاریخ دریافت 20 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 17 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 05 مهر 1405